प्रतापगडाची संपूर्ण माहिती | Pratapgad Fort Information In Marathi

Pratapgad Fort Information In Marathi – नमस्कार मित्रांनो, आपण या लेखात प्रतापगड किल्ल्याबद्दल संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत,  प्रतापगड हा महाराष्ट्रातील एक डोंगर किल्ला पाहण्यास मिळतो. हा सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वरच्या प्रसिद्ध हिल स्टेशन जवळ आढळतो. मित्रांनो तुम्हाला माहिती आहे का? हा किल्ला जमिनीपासून सुमारे 3500 फूट उंचीवर उभा आहे.

प्रतापगड किल्ला एक प्रमुख पर्यटन स्थळ मानले जातेआणि त्यातील बरीच तटबंदी अजूनही अबाधित असते. या किल्ल्यात चार तलाव आहेत, त्यापैकी बरेच पावसाळ्यात वाहत असतात. प्रतापगड किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराजाने 1656 मध्ये बांधला होता. प्रतापगड किल्ल्यात 60 वर्षांपूर्वी स्थापित केलेला महाराजांचा पुतळा देखील आहे. गडामध्ये असलेले आकर्षक तलाव, मोठे खोल्या आणि लांब गडद कॉरिडॉर पर्यटकांना आकर्षित करते.

अशी जागा आहे जिथे इतिहास प्रेमी, पर्यटक आणि निसर्गप्रेमी सर्व प्रकारच्या लोकांना हे स्थळ खूप आवडते. जर तुम्हाला निसर्गाच्या मांडीवर एखादा विस्मयकारक वेळ घालवायचा असेल तर एकदा या किल्ल्यावर एकदा भेट द्यायला नक्की जायला पाहिजे.

गडाच्या शिखरावर भवानी माताचे मंदिर आणि गडाचा वारसा प्रतिबिंबित करणारे सांस्कृतिक ग्रंथालय पाहण्यास मिळेल. जर आपण प्रतापगड किल्ल्याला भेट देण्याचा विचार करीत असाल तर हा लेख नक्कीच वाचा, येथे आम्ही तुम्हाला किल्ल्याच्या भेटीबद्दल संपूर्ण माहिती पाहण्यास मिळणार आहेत.

Pratapgad Fort Information In Marathi

प्रतापगडाची संपूर्ण माहिती – Pratapgad Fort Information In Marathi

Table of Contents

प्रतापगड किल्ल्याचा इतिहास (History of Pratapgad fort)

प्रतापगड किल्ल्याच्या इतिहासाबद्दल बोलताना, सन 1657 मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज शक्तिशाली झाले. त्यांनी विजापूर राज्यातील अनेक प्रांत जिंकले आहेत. त्यावेळी शिवाजी महाराजांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अफजलखानाची नेमणूक केली गेली, पण शिवाजी महाराजांनी हुशारीने त्याची हत्या केली.

 

या ऐतिहासिक घटनेची नोंद बर्‍याच तपशिलांमध्ये तुम्हाला पाहण्यास मिळते, अफजलखानने छत्रपती शिवाजी महाराजांना गडाच्या पायथ्याशी भेटायला बोलावले होते, त्यांनी शिवाजी महाराजांना कपटांनी ठार मारण्याचा प्रयत्न केला होता. पण छत्रपती शिवाजी महाराजाने चतुराईने अफजलखानाचा आतड्यांमधून पोट कापून ठार मारले होते.

अफझलखानची थडगी अजूनही तेथे तुम्हाला पाहण्यास मिळेल. अफजलखानचा अंगरक्षक सय्यद बांदा याने छत्रपती शिवाजी महाराजांना तलवारीने ठार मारण्याचा प्रयत्न केला. पण महाराजांचा सुरक्षा रक्षक, जीवन बांदा याने त्यांचा प्रयत्न फसला आणि सय्यद बांदाला ठार मारले होते. (Pratapgad Fort Information In Marathi) प्रतापगड किल्ल्याचे अस्तित्व छत्रपती शिवाजी महाराजांचे शौर्य दाखवते.

प्रतापगड फिरायला जायच्या आघोदर काही टिप्स (A few tips before going for a walk in Pratapgad)

  1. महाबळेश्वर हिल स्टेशन प्रतापगडपासून अवघ्या 25 कि.मी. अंतरावर जवळ आहेत.
  2. तुम्ही जर किल्ल्याला  भेटायला येत असाल तर महाबळेश्वर हिल स्टेशन आणि मंदिर देखील भेट देऊ शकता.
  3. प्रतापगड किल्ल्याजवळ बरीच चांगली रेस्टॉरंट्स आहेत जी चांगल्या प्रतीचे अन्न मिळते. याशिवाय वडा गावातही घरगुती जेवण खाण्याची संधी मिळते.
  4. आपण किल्ल्याचा ट्रेकिंग करत असाल तर नक्कीच पाणी घेऊन गेले पाहिजे.
  5. किल्ल्याच्या आत चार तलाव पाहण्यास मिळेल. ट्रेकर्स त्याचे पाणी पिण्यासाठी वापरू शकतात.

प्रतापगड किलेची रचना (Structure of Pratapgad fort)

  • प्रतापगड किल्ला 2 भाग मध्ये विभाजित केला गेला आहे. काही गोष्टी सांगायच्या झाल्या तरी त्या म्हणाल्या, उपरी किल्बला बनविण्याबद्दल एक पहाणी झाली आणि जवळपास 180 वर्ग लांबी, अनेक स्थाई इमारती पाहण्यास मिळेल.
  • किल्ले उत्तर पश्चिमेकडील भागातील देवदेवता महादेव मंदिर आहेत, ज्याचा 250 वर्ग ऊंची ओघं चट्टानांवर आहे. दुसरीकडे, किलेच्या दक्षिण-पूर्व मुलांवर निचले किले उयारे टॉवर आणि गढोंमधून बचाव, 10-10 वर्ग उंची असते.
  • 1661 मध्ये, शिवाजी महाराज तुळजापुरात देवी भवानी मंदिरात जाणे असमर्थ आहे. त्यांनी या किलेमध्ये देवीचे मंदिर बनवण्याचा निर्णय घेतला. हे मंदिर निचले किलेचा पूर्वी भाग आहे. (Pratapgad Fort Information In Marathi) हे मंदिर दगड बनवित आहे आणि इतर देवीच्या काळी दगडांची मूर्ती पाहण्यास मिळेल.

प्रतापगड किल्ला प्रसिद्ध ठिकाणे (Pratapgad fort famous places)

अफझलखानची थडगी : अफझलखानची थडगे हे मुख्य आकर्षण करते. हे किल्ल्यापासून दक्षिण-पूर्वेस काही अंतरावर पाहण्यास मिळेल.

प्रवेशद्वार : प्रवेशद्वार खूप सुंदर आहे आणि अद्यापही चांगल्या स्थितीत असते.

देवी भवानी मंदिर : हे मंदिर मूळतः शिवाजी महाराजांनी बनवले होते आणि त्यांनी मंदिरात भवानी देवीची सुंदर मूर्ती स्थापित केली होती. हंबीरावांनाही मंदिरात मोहितची तलवार दिसू शकते.

शिवाजी महाराजांचे स्मारक गडावर बांधलेले दिसते.

प्रतापगड किल्ल्याविषयी काही तथ्य (Some facts about Pratapgad fort)

  • हा किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराजांनी नीरा व कोयना नदीच्या काठावर आणि संरक्षणासाठी बांधला गेला.
  • या किल्ल्याच्या उत्तर-पश्चिम दिशेला समुद्र किनाऱ्यापासून 1000 मीटर उंचीवर भगवान शंकराचे मंदिर देखील वसलेले दिसते.
  • हा किल्ला निम्न भागात आणि वरचा किल्ला अशा दोन भागात विभागला गेला आहे.
  • वरचा किल्ला डोंगराच्या शिखरावर बांधला गेला. हे प्रत्येक बाजूला अंदाजे चौरस आणि 180 मीटर लांबीचे आहे. येथे महादेवाच्या मंदिरासह अनेक कायम इमारती दिसते. हे किल्ल्याच्या उत्तर-पश्चिमेस आहे आणि त्याच्या सभोवती 250 मीटरपर्यंत थेंब असलेल्या कडाड्यांनी वेढलेले आहे.
  • सन 1661 मध्ये शिवाजी महाराजांना तुळजापूरमधील भवानी देवीच्या मंदिरात जाता आले नाही, म्हणून त्यांनी गडावर मातेचे मंदिर बांधण्याचे ठरविले. खालच्या किल्ल्याच्या पूर्वेकडील बाजूला मंदिर पाहण्यास मिळते. हे मंदिर दगडाने बनलेले आहे आणि त्यात मां कालीची दगडी मूर्ती दिसते.
  • मूळ मंदिरानंतर या मंदिराची इमारत पुन्हा तयार केली गेली आहे, तर मूळ खोलीत लाकडी स्तंभ 50 लांब, 30 ′ रुंद आणि 12 ′ उंच आहे.
  • खालचा किल्ला सुमारे 320 मीटर लांब आणि 110 मीटर रूंदीचा आहे. हे किल्ल्याच्या दक्षिण-पूर्वेस आहे, ज्यास 10 ते 12 मीटर उंच मनोरे आणि बुरुज बांधले गेले आहे.
  • 1960 मध्ये किल्ल्याच्या आत एक गेस्ट हाऊस आणि एक राष्ट्रीय उद्यानही बांधलेले दिसते.
  • सध्या हा किल्ला पूर्वीच्या सातारा राज्याचे उत्तराधिकारी उदयराजे भोसले यांच्या मालकीचा आहे.
  • किल्ल्याच्या दक्षिणपूर्व भागात अफझलखानची एक समाधी देखील बांधली गेली आहे, जो किल्ल्याचे मुख्य आकर्षण दिसते.
  • याच किल्ल्यात शिवाजी महाराजांनी 1659 मध्ये अफझलखान विरुद्ध पहिला विजय मिळविला, हा विजय मराठा साम्राज्याचा पाया मानला जात आहे.
  • समुद्रसपाटीपासून उंचीवर असलेला हा किल्ला पर्यटकांमध्ये ट्रेकिंगसाठी खूप लोकप्रिय मनाला जातो. ट्रेकिंग करताना आपण हिरवीगार पालवी आणि विरंगुळ्याचा आनंद घेऊ शकता.
  • हा किल्ला सातारा शहरापासून 20 किमी अंतरावर असून महाबळेश्वरपासून सुमारे 2 कि.मी. अंतरावर आहे. आणि समुद्रसपाटीपासून 1,080 मीटर वर आहे.
  • राज्यातर्फे चालविल्या जाणाऱ्या खासगी आणि सरकारी बसमधून तुम्ही महाबळेश्वरला सहज पोहोचू शकता, ज्यांचे भाडे 75 ते 250 रुपयांपर्यंत आहेत. येथून टेम्पो किंवा ऑटो-रिक्षामार्गे तुम्ही किल्ल्यावर पोहोचू शकतात.

तुमचे काही प्रश्न (Some of your questions)

प्रतापगड किल्ल्याचे वैशिष्ट्य काय आहे?

प्रतापगड किल्ला हा छत्रपती शिवाजी महाराजांनी बांधलेला पर्वतीय किल्ला आहे. किल्ला महाबळेश्वरच्या हिल स्टेशनपासून 24 किमी अंतरावर आहे. किल्ल्यावरून कोकण किनारपट्टीचे भक्कम दृश्य दिसते. (Pratapgad Fort Information In Marathi) भवानी मंदिर आणि अफझल खानची कबर ही इतर प्रेक्षणीय स्थळे आहेत.

प्रतापगड किल्ल्याचे वैशिष्ट्य काय आहे?

प्रतापगड किल्ला हा छत्रपती शिवाजी महाराजांनी बांधलेला पर्वतीय किल्ला आहे. किल्ला महाबळेश्वरच्या हिल स्टेशनपासून 24 किमी अंतरावर आहे. किल्ल्यावरून कोकण किनारपट्टीचे भक्कम दृश्य दिसते. भवानी मंदिर आणि अफझल खानची कबर ही इतर प्रेक्षणीय स्थळे आहेत.

प्रतापगड किल्ला कोणी बांधला?

शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला बांधला. या किल्ल्याची उंची समुद्रसपाटीपासून 3543 फूट आहे. तसेच तुळजा भवानीचे मंदिर येथे छ. शिवाजी महाराज.

प्रतापगड किल्ला का बांधला गेला?

मराठा शासक छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मोरापंत त्र्यंबक पिंगळे यांना त्यांचे पंतप्रधान नीरा आणि कोयना नद्यांच्या किनाऱ्याचे संरक्षण करण्यासाठी आणि पार खिंडीत संरक्षण करण्यासाठी या किल्ल्याची बांधणी करण्याचे काम दिले. ते 1656 मध्ये पूर्ण झाले.

प्रतापगड किल्ला चढायला किती वेळ लागतो?

हा किल्ला महाबळेश्वरपासून 20 किलोमीटर अंतरावर आहे. येथे येण्यास तुम्हाला 40 मिनिटे लागतील. या किल्ल्यावर जाण्यासाठी तुम्हाला 450-500 पायऱ्या चढणे आवश्यक आहे.

मी प्रतापगडावर कसे पोहोचू शकतो?

रस्त्याने.विमानतळ किंवा रेल्वे स्थानकांवरून प्रतापगड किल्ल्यावर जाण्यासाठी बस किंवा खाजगी कारचा लाभ घेता येतो.
हवाई मार्गाने विमानाने देशाचे एकमेव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ पारो येथे पोहोचता येते.
ट्रेन ने.142 किलोमीटर अंतरावर प्रतापगडाजवळील प्रमुख रेल्वे जंक्शन पुणे आहे.

प्रतापगड किल्ला कोणी जिंकला?

आदिलशाही मागे हटली आणि मराठा सैन्याने पाठलाग केला, त्यांच्या शत्रूंना प्रतापगडापासून पुढे ढकलले आणि अखेरीस 23 आदिलशाही किल्ले काबीज केले. प्रतापगडाच्या लढाईत शिवाजीचा विजय हा हेतूचा एक शक्तिशाली संकेत होता आणि ज्यापासून मराठा साम्राज्य लवकरच वाढेल असे बीज बनले.

प्रतापगढ का प्रसिद्ध आहे?

प्रामुख्याने, एक कृषिप्रधान जिल्हा, आता काही काळासाठी, प्रतापगढ च्या शीर्ष उत्पादक म्हणून क्रमवारीत वाढला आहे. येथे उगवलेली फळे मिठाई आणि औषधांच्या स्वरूपात संपूर्ण भारत आणि जगभर विकली जातात.

प्रतापगड किल्ल्याचे जुने नाव काय आहे?

प्रतापगड शब्दशः ‘शौर्य किल्ला’ हा पश्चिम भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यात स्थित एक मोठा पर्वत किल्ला आहे. किल्ल्याचे ऐतिहासिक महत्त्व 1659 मध्ये प्रतापगडच्या लढाईमुळे आहे. किल्ला आता एक लोकप्रिय पर्यटन स्थळ आहे.

प्रतापगड किल्ल्याची उंची किती आहे?

1656 मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला बांधला. या किल्ल्याची उंची समुद्रसपाटीपासून 3543 फूट आहे.

प्रतापगड किल्ल्यावर कसे जाता येईल?

प्रतापगड किल्ल्याला साधारणतः 23 किलोमीटर अंतरावरील महाबळेश्वर हिल स्टेशनवरून दिवसाची सहल म्हणून भेट दिली जाते. तुम्ही रात्री पनवेलहून पोलादपूरला एसटी बस देखील घेऊ शकता आणि सकाळी सातच्या सुमारास येणाऱ्या पहिल्या एसटी ते वाडा बससाठी पोलादपूर एसटी स्टँडवर थांबू शकता.

Also Read :

आज आपण काय पाहिले?

तर मित्रांनो, वरील लेखात आपण Pratapgad Fort information in marathi पाहिली. यात आपण प्रतापगड किल्ला कुठे आहे? आणि त्याचा इतिहास या बद्दल भरपूर काही जाणून घेतले. मला असे वाटत आहे कि, तुम्हाला प्रतापगड किल्ल्या बद्दल सर्व काही माहिती मी वरील लेखात दिली आहे.

आमचा एकच हेतू असतो कि, आपल्या मराठी बांधवाना सर्व माहिती एकाच लेखात प्रधान करणे. कारण इंटरनेट एकाच विषय वर खूप लेख पाहण्यास मिळतील, पण आम्ही सर्व काही माहिती एकाच लेखात देण्याचा प्रयत्न करत असतो. जेणे करून तुम्हा सर्वानाचा वेळ वाया न जाऊ.

तसेच Pratapgad Fort In Marathi हे लेख तुम्हाला कसे वाटले ते नक्की comment box मध्ये सांगा, जेणे करून आमच्या लेखात झालेली चूक आम्ही लवकर सुधारण्याचा प्रयत्न करू. जर मित्रांनो तुमच्या कडे Pratapgad Fort बद्दल आजून काही माहिती असेल तर नक्की सांगा. कारण तुम्ही दिलेली प्रतापगडाची माहिती वरील लेखात समाविष्ट करूया.

तर मित्रांनो, वरील प्रतापगडाची माहिती या लेखातून तुम्हाला काही शिकायला मिळाले असेल तर तुम्ही नक्की सोशल मिडिया म्हणजे Facebook, Twitter आणि Whatsapp शेअर करा.

Leave a Comment

x