कुणबी समाजचा इतिहास | Kunbi samaj history in Marathi

Kunbi samaj history in Marathi – नमस्कार मित्रांनो, या लेखात आपण कुणबी समाजचा इतिहास पाहणार आहोत, कुणबी ही एक सामान्य संज्ञा आहे जी पारंपारिकपणे पश्चिम भारतातील गैर-उच्चभ्रू शेतकरी जातींना लागू होते. या वर्गाचे लोक प्रामुख्याने महाराष्ट्र राज्यात आढळतात, परंतु मध्य प्रदेश, गुजरात, कर्नाटक, केरळ आणि गोवा येथेही आहेत. महाराष्ट्रात कुणबी लोकांना इतर मागासवर्गीयांच्या अंतर्गत ठेवले जाते.

कुणबी समाजचा इतिहास – Kunbi samaj history in Marathi

Kunbi samaj history in Marathi

कुणबी समाजचा इतिहास

कुणबी ही महाराष्ट्रातील एक जात आहे. या समाजातील लोक प्रामुख्याने शेतीमध्ये गुंतलेले आहेत.विदर्भात ठाणे, पालघर, रायगड, रत्नागिरी सारख्या समाज मोठ्या संख्येने आहेत. महाराष्ट्रात या समुदायाचे प्रमाण सुमारे 15% आहे आणि ते इतर मागासवर्गीय (ओबीसी) श्रेणी अंतर्गत येते.

कुणबी ही कुणबी लोकांची एक बोली असली तरी ती वेगवेगळ्या प्रदेशात वेगळी बोलली जाते, पण त्या भाषेत दिसणारे काही ठराविक शब्द, गाणी, चालीरीती, म्हणी, संदर्भ बोलीभाषेत प्रतिबिंबित होतात, जे कुणबीच्या संस्कृतीला प्रतिबिंबित करते. या प्रजातींची नावे कुणबी, कनाबी किंवा कुलंबी देखील आढळतात.

मनुस्मृतीचा 7 वा अध्याय, श्लोक 119 आणि त्यावर कुल्लुकाचे वर्णनानुसार कुलंबीचे फोड खालीलप्रमाणे आहेत. प्रत्येक नांगरणीसाठी सहा बैल आवश्यक आहेत. अशा दोन नांगरांनी नांगरलेल्या एकूण जमिनीला एकूण म्हणतात.

म्हणूनच मनुसहित काळापासून भारतात कुल हा शब्द प्रचलित आहे. मराठीत कुला हा शब्द कुला असा उच्चारला जातो. कुळांपैकी एक 12 बैलांच्या जमिनीचा मालक आहे, त्याचे नाव कुलपती आहे. कुलपिता-कुलवई-कुळवी-कुणबी हा शब्द तयार झाला असावा. पूर्वी कुणबी जात नव्हते, तो फक्त एक व्यवसाय होता. तो नुकताच गेला.

कुणबी आणि मराठा समाज मध्ये काय फरक आहे?

कुणबी हा शेतकरी आहे, जसे उत्तर भारतातील कुर्मी. शिवाजी महाराजांपूर्वी अनेक कुणबी लोकांकडे जमिनीचा एक छोटासा तुकडाही नव्हता. ते जमीनदारांचे मजूर होते. डीएनए अहवाल सुचवतात की मराठा आणि अनातोलियन/तुर्की शेतकरी हे लेवा पाटीदार यांचे संयोजन आहेत. /लेवा पाटील/लेवा पटेल/कुणबी पाटील ही कुर्मी जात गुर्जरांपासून आली आहे. सरदार पटेल लेवा पाटीदार होते.

हे लोक छत्रपती शिवाजींना आपले दैवत मानतात कारण त्यांनी त्यांना सत्तेत आणले. राज्याच्या लोकसंख्येच्या 35 टक्के असल्याने ही जात राज्याच्या राजकारणावर वर्चस्व गाजवते. बहुसंख्य आमदार या जातीचे आहेत. ही जात आज महाराष्ट्राची सत्ताधारी जात आहे, बहुतेक मुख्यमंत्री आणि मंत्री या जातीचे आहेत. (Kunbi samaj history in Marathi) आर्थिकदृष्ट्या देखील ही जात खूप मजबूत आहे.

महाराष्ट्राच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत महत्वाची भूमिका बजावणाऱ्या साखर कारखाने, सहकारी संस्था, सहकारी बँका या जातीनेच व्यापल्या आहेत. या सर्वांच्या बळावर मराठा जातीनेही सत्तेवर आपली पकड मजबूत ठेवली आहे.

धनगर ही भारतातील अत्यंत प्राचीन आदिम जमाती आहे. मौर्य, राष्ट्रकूट, यादव वगैरे साम्राज्याचे संस्थापक आहेत. भारतातील धनगर जगभर पसरले. त्यांच्या साम्राज्याचे पुरावे जगभर सापडतात.

धनगर राजे आणि शासकांचे वंशज जे पाचव्या आणि पंढरवी शतकांदरम्यान शासक बनले ते स्वतःला राजपूत आणि मराठा म्हणू लागले. त्यामुळे मराठा आणि राजपूत यांचा इतिहास पाचव्या शतकापूर्वी सापडत नाही. म्हणूनच जाधव, चौहान, पवार यांनी अहिर धनगरांना महाराष्ट्राच्या धनगरात सोडले. सोलंकी, साळुंके, गेहलोत ही आडनावे सापडत नाहीत. पण त्यांचे मूळ वंशज सापडतात. आडनावे उत्तर भारतातील धनगरात आढळतात.

देवगिरीचे राजा रामदेवराय जादव हे धनगर होते. भोसले हे कन्नड गवळी- धनगर होते. मराठ्यांमधील महारक्षकांना महार म्हणत. महार गावाबाहेर राहत होते आणि त्यांनी गावाचे संरक्षण केले. म्हणूनच दलित आणि ओबीसींमध्ये मराठा आडनाव सामान्य आहे.

पण 96 कुळी मराठ्यांमध्ये, सर्व धनगर कुळे असतील मी निश्चितपणे सांगू शकत नाही. कुणबी, औंद्रा/पुंड्रा/अहिर (पुंडे, उंडे ही आडनावे किंवा दृष्टिने तपसता यतील.) हेही नागा राजघराण्याचे शासक आहेत. मराठा या शब्दाचा उगम धनगर आणि गवळी लोकांपासून झाला आहे महाराष्ट्रातील धनगरांना मराठा धनगर म्हटले जात होते.

धनगर विभाजनानंतर ओबीसी, राजपूत, मराठा आणि ब्राह्मण जाती निर्माण झाल्या. म्हणूनच राज्यांमध्ये धनगरांची लोकसंख्या कमी आहे. धनगरांसाठी लोकशाहीत सत्तेत असणे हे मोठे आव्हान बनले आहे. खंडोबा हे ओबीसी, धनगर, मराठा आणि ब्राह्मण या सर्व जातींचे दैवत आहेत.

कुणबी हा शेतकरी आहे, जसे उत्तर भारतातील कुर्मी. शिवाजी महाराजांपूर्वी अनेक कुणबी लोकांकडे जमिनीचा एक छोटासा तुकडाही नव्हता. ते जमीनदारांचे मजूर होते. डीएनए अहवाल सुचवतात की मराठा आणि अनातोलियन/तुर्की शेतकरी हे लेवा पाटीदार यांचे संयोजन आहेत. /लेवा पाटील/लेवा पटेल/कुणबी पाटील ही कुर्मी जात गुर्जरांपासून आली आहे. सरदार पटेल लेवा पाटीदार होते.

हे लोक छत्रपती शिवाजींना आपले दैवत मानतात कारण त्यांनी त्यांना सत्तेत आणले. राज्याच्या लोकसंख्येच्या 35 टक्के असल्याने ही जात राज्याच्या राजकारणावर वर्चस्व गाजवते. बहुसंख्य आमदार या जातीचे आहेत. ही जात आज महाराष्ट्राची सत्ताधारी जात आहे, बहुतेक मुख्यमंत्री आणि मंत्री या जातीचे आहेत. आर्थिकदृष्ट्या देखील ही जात खूप मजबूत आहे. महाराष्ट्राच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत महत्वाची भूमिका बजावणाऱ्या साखर कारखाने, सहकारी संस्था, सहकारी बँका या जातीनेच व्यापल्या आहेत. या सर्वांच्या बळावर मराठा जातीनेही सत्तेवर आपली पकड मजबूत ठेवली आहे.

धनगर ही भारतातील अत्यंत प्राचीन आदिम जमाती आहे. (Kunbi samaj history in Marathi) मौर्य, राष्ट्रकूट, यादव वगैरे साम्राज्याचे संस्थापक आहेत. भारतातील धनगर जगभर पसरले. त्यांच्या साम्राज्याचे पुरावे जगभर सापडतात.

धनगर राजे आणि शासकांचे वंशज जे पाचव्या आणि पंढरवी शतकांदरम्यान शासक बनले ते स्वतःला राजपूत आणि मराठा म्हणू लागले. त्यामुळे मराठा आणि राजपूत यांचा इतिहास पाचव्या शतकापूर्वी सापडत नाही. म्हणूनच जाधव, चौहान, पवार यांनी अहिर धनगरांना महाराष्ट्राच्या धनगरात सोडले. सोलंकी, साळुंके, गेहलोत ही आडनावे सापडत नाहीत. पण त्यांचे मूळ वंशज सापडतात. आडनावे उत्तर भारतातील धनगरात आढळतात.

देवगिरीचे राजा रामदेवराय जादव हे धनगर होते. भोसले हे कन्नड गवळी- धनगर होते. मराठ्यांमधील महारक्षकांना महार म्हणत. महार गावाबाहेर राहत होते आणि त्यांनी गावाचे संरक्षण केले. म्हणूनच दलित आणि ओबीसींमध्ये मराठा आडनाव सामान्य आहे.

पण 96 कुळी मराठ्यांमध्ये, सर्व धनगर कुळे असतील मी निश्चितपणे सांगू शकत नाही. कुणबी, औंद्रा/पुंड्रा/अहिर (पुंडे, उंडे ही आडनावे किंवा दृष्टिने तपसता यतील.हेही नागा राजघराण्याचे शासक आहेत. मराठा या शब्दाचा उगम धनगर आणि गवळी लोकांपासून झाला आहे.

 

Leave a Comment

x